Sain a Fideo – Hanes Plaid Cymru

1998 Gwynfor Evans – Agor Tŷ Gwynfor

Anerchiad Gwynfor Evans ar achlysur Agor Tŷ Gwynfor 1998

Cymdeithas Carnhuanawc yn trafod Sefydlu Plaid Cymru

Ysgol Fore Cymdeithas Carnhuanawc

Sadwrn 7 Mawrth 2026, Insole Court, Ffordd Tyllgoed, Llandaf CF5 2LN

Thema’r Ysgol Fore oedd sefydlu Plaid Genedlaethol Cymru ychydig dros ganrif yn ôl. Cyfraniadau gan:

Ieuan Wyn Jones ar y symudiad o Gymru Fydd i Blaid Cymru

Arwel Vittle ar gyfraniad Mai Roberts i sefydlu Plaid Genedlaethol Cymru

Keith Bush ar E T John, y cyn-Aelod Seneddol Rhyddfrydol a ddaeth yn aelod dylanwadol o’r mudiad cenedlaethol yn ystod y dauddegau.

Anerchiad Ieuan Wyn Jones

Anerchiad Keith Bush

Noson Lansio’r llyfr ‘Dros Gymru’n Gwlad’

“Dros Gymru’n Gwlad – Hanes Sefydlu Plaid Cymru”.

Ar 17 Gorffennaf 2025 daeth yr awduron Arwel Vittle a Gwen Gruffudd i Adeilad y Pierhead i drafod eu llyfr newydd gyda Karl Davies mewn achlysur a noddwyd gan Mabon ap Gwynfor AS ac a drefnwyd gan Gymdeithas Hanes Plaid Cymru.

Dyma gyfle i chi wrando ar y sgwrs hynod ddiddorol ar sefydlu Plaid Cymru yn y cyfnod cyn 1925.

Diolch i Senedd Cymru am ddarparu’r cofnod.

Trafod bywyd Harri Webb ar raglen Dei Tomos

Dei Tomos yn trafod bywyd Harri Webb gyda’r Athro M. Wynn Thomas a Dafydd Williams

Harri Webb – Sunday Supplement

Vaughan Roderick yn trafod y bardd Harri Webb gyda Peter Finch ar Sunday Supplement 13 Medi 2020

Cofio Wynne Samuel ar Prynhawn Da 2019

Cofio Wynne Samuel ar Prynhawn Da Chwefror 2019

Cyfweliad gyda Syd Morgan

Cyfweliad gyda Syd Morgan

Mae Syd Morgan yn rhan o frwydr Plaid Cymru ers pum degawd – ers y dyddiau pan redai gylchgrawn cenedlaetholgar yn y Brifysgol yn Abertawe yn ystod y 1960au. Fe roes y gorau swydd weinyddu prifysgol er mwyn dod yn drefnydd llawn-amser i’r Blaid yng Nghwm Rhymni – a daeth yn un o’r cynghorwyr a ffurfiodd un o’r timau rheoli cyntaf Plaid Cymru yng nghymoedd y De. Cewch glywed ragor am ei waith dros y mudiad cenedlaethol yn y cyfweliad hwn gyda chadeirydd Hanes Plaid, Dafydd Williams yma.

Syd Morgan (ar y chwith, uchaf), ymgeisydd y Blaid yn is-etholiad Pontypridd, Mis Chwefror, 1989

Teyrngedau i Phil Williams 9 Awst 2018

Yn yr Eisteddfod Genedlaethol yng Nghaerdydd dydd Iau, 9 Awst 2018, bu Plaid Cymru’n dathlu bywyd y diweddar Athro Phil Williams, ei hymgeisydd yn is-etholiad Caerffili hanner can mlynedd

Trefnwyd y cyfarfod gan Gymdeithas Hanes Plaid Cymru a rhoddwyd teyrngedau gan Dafydd Williams a Cynog Dafis a chyfraniad gan Dafydd Wigley.

Teyrnged Dafydd Williams

Teyrnged Cynog Dafis

Cyfraniad Dafydd Wigley

Nofel Newydd John Osmond

Y degawdau pan ddaeth Cymru’n genedl wleidyddol: sut trodd 1979 yn 1997

Yma cewch wrando ar recordiad o sgwrs rhwng cadeirydd Hanes Plaid Dafydd Williams â John Osmond am ei nofel ddogfennol newydd Ten Million Stars Are Burning yng Nghynhadledd Wanwyn Plaid Cymru yn y Pafiliwn, Llangollen ar Ddydd Gwener, 23 Mawrth 2018.

Dyma’r llyfr cyntaf mewn trioleg gan yr ysgrifennwr a sylwebydd adnabyddus John Osmond. Mae’n olrhain y newidiadau mawr a fu yng Nghymru rhwng y ddau refferendwm datganoli yn 1979 a 1997 drwy lygaid dau gymeriad ffuglennol – a llu o bobl go iawn!

Tra bo’r ddau brif gymeriad yn ffuglennol, mae’r nofel yn cyflwyno disgrifiad ffeithiol manwl o’r degawd cyn y refferendwm datganoli cyntaf yn 1979 gan awdur a chwaraeodd ran weithgar a chanolog yn y prif ddigwyddiadau. Mae’n darllen hanfodol i bawb sydd am ddeall cefndir i’r ymgyrch gan Blaid Cymru i ennill hunanlywodraeth i Gymru.